ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

 

 

ΕΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ: 1939, Αθήνα

ΣΠΟΥΔΕΣ:
Απόφοιτος τού 9ου Γυμνασίου Αρρένων Αθηνών. Σπούδασε Φιλολογία στην Φιλοσοφική Σχολή τού Πανεπιστημίου Αθηνών απ’ όπου πήρε το πτυχίο του το 1962 (υπότροφος τού Ι.Κ.Υ. καθ’ όλη την διάρκεια των σπουδών του). Έγινε διδάκτωρ τής ίδιας Σχολής (1969). Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές (ως υπότροφος τής DAAD και τής “Alexander von Humboldt Stiftung”) στην Γλωσσολογία στο Πανεπιστήμιο τής Κολωνίας (1969-71) με ειδίκευση στη θεωρία τής γλώσσας και στις σύγχρονες μεθόδους αναλύσεως τής γλώσσας

ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ:
Βοηθός Σπουδαστηρίου Γλωσσολογίας τού Πανεπιστημίου Αθηνών (1965), Επιμελητής (1971), Επικουρικός Καθηγητής (1972), Τακτικός Καθηγητής τής έδρας τής Γλωσσολογίας τού Πανεπιστημίου Αθηνών (1973). Διευθυντής τού Σπουδαστηρίου Γλωσσολογίας (1973-88), Διευθυντής τού Τομέα Γλωσσολογίας (για πολλά χρόνια). Επισκέπτης Καθηγητής τού Πανεπιστημίου Κρήτης (1979-81) και ξένων Πανεπιστημίων.

ΙΔΙΟΤΗΤΑ:
Καθηγητής τής Γλωσσολογίας τής Φιλοσοφικής Σχολής τού Πανεπιστημίου Αθηνών (1973-2006), Πρύτανης τού Πανεπιστημίου Αθηνών (2000-2006), Ομότιμος (2006) και Επίτιμος (2007) καθηγητής τού Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρύτανης τού Πανεπιστημίου Αθηνών (2000-2006), Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων (2012 [στην Κυβέρνηση Λουκά Παπαδήμου]), Πρόεδρος τού Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού (2006-2011) και Πρόεδρος (από το 1987) τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας (Αρσακείων – Τοσιτσείων Σχολείων Αθηνών, Πάτρας, Θεσσαλονίκης και Τιράνων Αλβανίας), μέλος τού Δ.Σ. (για τα Πολιτιστικά) τού Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλέξανδρος Ωνάσης» και τού Δ.Σ. τού Παραρτήματος τού Ωνασείου στη Ν. Υόρκη. Πρόεδρος τής Επιτροπής τής Βουλής των Εφήβων, Πρόεδρος τού Συμβουλίου για την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (τού Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας) με αντικείμενο τη διεξαγωγή τού Εθνικού Διαλόγου για την αναμόρφωση τού Λυκείου και την καθιέρωση νέου συστήματος επιλογής των υποψηφίων για τα ΑΕΙ/ΤΕΙ (2009).

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ:
Συμμετοχή σε επιστημονικές εταιρείες, συμβούλια και σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά συνέδρια.
α) Τακτικό μέλος τής “European Academy of Sciences and Arts” (έδρα στο Salzburg), τακτικό μέλος τής Μόνιμης Διεθνούς Επιτροπής Γλωσσολόγων (CIPL), Πρόεδρος τής Γλωσσικής Εταιρείας των Αθηνών, τακτικό μέλος τής Societas Linguistica Europaea, τακτικός συνεργάτης τής εφημερίδας «Το Βήμα» (επιστημονικές επιφυλλίδες), επιστημονικός συντάκτης τηλεοπτικών εκπομπών στην Κρατική Τηλεόραση («Ομιλείτε ελληνικά;», «Τη γλώσσα μού έδωσαν Ελληνική»).

β)
Διετέλεσε Πρόεδρος τού Παιδαγωγικού Ινστιτούτου τής Ελλάδος, (επανειλημμένως) Πρόεδρος τού Τμήματος Φιλολογίας τού Πανεπιστημίου Αθηνών, (επανειλημμένως) Κοσμήτωρ τής Φιλοσοφικής Σχολής τού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος τής Επιτροπής Εκδόσεως τής Εγκυκλοπαίδειας «Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα» και τής θεματικής Εγκυκλοπαίδειας τής Εκδοτικής Αθηνών (Γλωσσολογία), Αντιπρόεδρος τής Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων, Γενικός Γραμματέας τής Ελληνικής Ανθρωπιστικής Εταιρείας, τακτικό μέλος τού Συμβουλίου Τοπωνυμιών, κατά καιρούς μέλος Συμβουλίων προγραμματισμού, μελέτης και έρευνας εκπαιδευτικών ζητημάτων των Α.Ε.I.
Διετέλεσε Αντιπρόσωπος τής Ελλάδος στη Συμβουλευτική Επιτροπή Διαχειρίσεως τού προγράμματος Μηχαν. Μεταφράσεως των γλωσσών τής Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕUROTRA). Σύμβουλος σε εκπαιδευτικά προγράμματα τού «Ιδρύματος Μελετών Λαμπράκη», Μέλος τού Δ.Σ. τού «Ινστιτούτου Επεξεργασίας τού Λόγου» (Ι.Ε.Λ.), Μέλος τού Δ.Σ. τού Πνευματικού Κέντρου τού Δήμου Αθηναίων κ.ά.

γ)
Εκδότης τού περιοδικού «Γλωσσολογία», τού μόνου γλωσσολογικού περιοδικού στην Ελλάδα. Παλαιότερα και τού “Bibliographical Bulletin of the Greek Language” και τού περιοδικού «Αρχαιογνωσία». Διευθυντής τής σειράς «Γλωσσολογική Βιβλιοθήκη» των εκδόσεων Gutenberg και τής σειράς «Γλώσσα – Κείμενο – Επικοινωνία» των εκδόσεων Ελληνικά Γράμματα.

δ)
Υπήρξε υπεύθυνος συντάξεως ερευνητικών προγραμμάτων ηλεκτρονικής επεξεργασίας τής ελληνικής γλώσσας σε συνεργασία με την ΙΒΜ Ελλάδος.

ε)
Πλήθος διαλέξεων, συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης, συνεντεύξεων στα Μ.Μ.Ε., δημοσιευμάτων στον Τύπο και άλλων δημοσίων εμφανίσεων επί θεμάτων τής γλώσσας, τής παιδείας και τού πολιτισμού.

στ) Συνέδρια:
Έλαβε μέρος ως ομιλητής, σύνεδρος, πρόεδρος ή προσκεκλημένος ομιλητής σε επιστημονικά συνέδρια, όπως: “Societas Linguistica Europaea” (Πράγα, 1969) και (Leiden, 1971), Διεθνές Συνέδριο Ρομανικής Γλώσσας και Φιλολογίας (Νεάπολις 1974), Α΄ Γλωσσολογικό Συμπόσιο Θεσσαλονίκης (1976) και Β’ Γλωσσολογικό Συμπόσιο Καστοριάς (1978), Διεθνές Γλωσσολογικό Συνέδριο (Βιέννη, 1977), Διεθνές Συνέδριο Τοπωνυμιών (Αθήνα, 1977), American Philological Association + Modern Studies Association (Atlanta USA, 1976), Συνέδριο Ελληνικών Σπουδών (Μελβούρνη Αυστραλίας, 1978). Συνέδριο για την ελληνική γλώσσα στον αγγλόφωνο κόσμο (Βoston 1983, USA). Συνέδρια Ελληνικής Ανθρωπιστικής Εταιρείας. Οργάνωσε στην Αθήνα (1982) το 15ο Διεθνές Συνέδριο τής Ευρωπαϊκής Γλωσσολογικής Εταιρείας. Συνέδριο τού Πανεπιστημίου τής Νεαπόλεως (Νάπολι, 1984), Συνέδριο «Γλώσσα και Νεολαία» (Αθήνα 1984, Υπουργείο Νέας Γενιάς). Ημερίδα για τη γλώσσα, στάδιο Μίλωνα (Αθήνα 1985, Οργάνωση ΚΚΕ εσωτ.). Σειρά διαλέξεων “King’s College” τού Λονδίνου και “Hellenic Cultural Center” (Λονδίνο 1985), Συνέδριο μακεδονικών σπουδών (Μελβούρνη Αυστραλίας, 1988), Συνέδριο “Thesaurus Linguae Graece” (Αθήνα, 1987) (Οργανωτής Συνεδρίου). Συνέδριο “Journée d’ études sur le Grec” (Παρίσι, Απρίλιος 1988). Σεμινάριο: Η μετάφραση στην ελληνική γλώσσα. Θεωρία και πράξη (1989, Ευρωπαϊκή Κοινότητα, Λουξεμβούργο και Βρυξέλλες). Επισκέπτης Καθηγητής (Πανεπιστήμιο Βαρσοβίας, 1991). “Greek-Australian award fellow” για το 1991 (Αύγουστος 1991), Σεμινάριο για τη διδασκαλία τής αρχαίας ελληνικής γλώσσας και τού αρχαίου ελληνικού πολιτισμού (Ιούλιος 1991, Λεμεσός Κύπρου, Θέμα: «Διαχρονική διδασκαλία τής ελληνικής γλώσσας στο Γυμνάσιο»), Επίσημος ομιλητής στο Μνημόσυνο για τον Ελευθέριο Βενιζέλο στο Ακρωτήρι Χανίων (24 Μαρτίου 1991, Θέμα: «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ως πνευματική φυσιογνωμία ηγέτη»), Συντονιστής ομιλητής στο “Symposium International sur le grec contemporain” (Παρίσι, 1992), Συνέδριο τού Ιδρύματος “The Woodrow Wilson Center” (Washington, 1992) προσκεκλημένος ομιλητής με θέμα: “The Blending of tradition and innovation in Modern Greek Culture”. Οργάνωση Συνεδρίου για την Ελληνική Γλώσσα (Πρόεδρος) (Αθήνα, 1996). Οργάνωση Γ΄ Διεθνούς Γλωσσολογικού Συνεδρίου για την Ελληνική Γλώσσα (Πρόεδρος) (Αθήνα, 1997). Οργάνωσε με το Θυγατρικό Ίδρυμα τού Ωνασείου στη Ν. Υόρκη δύο ημερίδες για τη διδασκαλία τής ελληνικής γλώσσας στα Πανεπιστήμια Βόρειας και Νότιας Αμερικής, Νέα Υόρκη, 2005. Επίσημη εναρκτήρια ομιλία στη Συνάντηση τής Société internationale de linguistique fonctionnelle «André Martinet, Linguiste», για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του, Παρίσι, 9-12 Ιουλίου 2008, με θέμα “Diachronie et synchronie dynamique”.

ζ)
Ως Πρόεδρος τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας ίδρυσε τη «Στοά τού Βιβλίου» (1996) και το «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο τής Στοάς τού Βιβλίου» (2007). Ως Πρύτανης ίδρυσε, μεταξύ άλλων, το Εντευκτήριο των Πανεπιστημιακών («Καποδιστριακό» στο ανακαινισθέν, με χορηγία τού Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», κτήριο Κωστή Παλαμά).

η)
Επί τής προεδρίας Γ. Μπαμπινώτη στη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία ανεγέρθηκαν το σχολικό συγκρότημα και το κλειστό γυμναστήριο των Αρσακείων Θεσσαλονίκης, το νέο σχολικό συγκρότημα των Αρσακείων τής Πάτρας, το σχολικό συγκρότημα των Αρσακείων Τιράνων και το σχολικό συγκρότημα των Αρσακείων Ιωαννίνων (ολοκληρώνεται το 2009). Ανακαινίσθηκε το κτήριο των Αρσακείων παραπλεύρως τού Αρσακείου Ψυχικού (οικία πρωθυπ. Ανδρέα Μιχαλακόπουλου και, μετέπειτα, Πριγκιπίσσης Ελένης), όπου εγκαταστάθηκε η Διοίκηση των Αρσακείων.

ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ:
Αγγλική, Γερμανική, Γαλλική. Ενασχόληση, λόγω τού αντικειμένου τής επιστήμης του, με περισσότερες ξένες γλώσσες, όπως η αρχαία Ινδική, η γλώσσα των Maya (Jucatec) ιθαγενών τής Αμερικής κ.ά.

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ:
Ο Γ. Μπαμπινιώτης ανήκει στους εισηγητές τής Σύγχρονης (Μοντέρνας) Γλωσσολογίας στην Ελλάδα. Από τους πρώτους δίδαξε τις σύγχρονες μεθόδους αναλύσεως τής γλώσσας, τις οποίες και εφήρμοσε σε αναλύσεις τής δομής τής αρχαίας και τής νέας ελληνικής γλώσσας. Εισήγαγε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών την Κειμενογλωσσολογία και την Υφολογία, αναδεικνύοντας επιστημονικά τον ρόλο τής γλώσσας στα λογοτεχνικά και μη λογοτεχνικά κείμενα και τις μεθόδους ανάλυσης των κειμένων. Επέμεινε ιδιαιτέρως στον τρόπο διδασκαλίας τής μητρικής γλώσσας βάσει τής επικοινωνιακής μεθόδου συνδυασμένης με τη γραμματική και τη σύνταξη (δομολειτουργική προσέγγιση). Ασχολήθηκε επίσης συστηματικά με τη λεξικογραφία. Καρπός τής ενασχόλησής του με τα αντικείμενα αυτά είναι το «Λεξικό τής Νέας Ελληνικής» (1998, β΄ εκδ. 2002, γ΄ έκδ. 2008) και (από κοινού με τον Χρ. Κλαίρη η «Γραμματική τής Νέας Ελληνικής. Δομολειτουργική – Επικοινωνιακή (2005).

ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ
Τακτικό μέλος τής “European Academy of Sciences and Arts”(Salzburg)
Επίτιμος καθηγητής τού Πανεπιστημίου Αθηνών (η ύψιστη τιμή που απονέμει η Σύγκλητος τού Πανεπιστημίου μετά από πρόταση τού Τμήματος σε διακεκριμένους Καθηγητές του εν ενεργεία ή ομοτίμους)
Επίτιμος διδάκτωρ τού Πανεπιστημίου “La Trobe” τής Μελβούρνης (Αυστραλίας)
Επίτιμος διδάκτωρ τού Πανεπιστημίου τού Montreal (Καναδά)
Βραβείο Herder
Αξιωματούχος τής Τάξεως των Ακαδημαϊκών Φοινίκων τού Γαλλικού Κράτους
Χρυσός Σταυρός τής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας τής Ρωσίας
Παράσημο τής Εκκλησίας τής Ελλάδος – Χρυσός Σταυρός Αποστόλου Παύλου
Μεγαλόσταυρος τού Τάγματος del Merito Civil τού Ισπανικού Κράτους
Άρχων Διδάσκαλος τού Γένους τού Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως
Επίτιμος διδάκτωρ Πανεπιστημίου Frederick τής Κύπρου

Τόμοι προς τιμήν τού Γ. Μπαμπινιώτη

«Ο κόσμος των κειμένων. Μελέτες αφιερωμένες στον Γεώργιο Μπαμπινιώτη» (Αθήνα 2006: Ελληνικά Γράμματα, σελ. 245) [Επιμέλεια: Διονύσης Γούτσος, Σταματία Κουτσουλέλου, Αικατερίνη Μπακάκου-Ορφανού, Ελένη Παναρέτου]

«Γλώσσης χάριν. Τόμος αφιερωμένος από τον Τομέα Γλωσσολογίας στον Καθηγητή Γεώργιο Μπαμπινιώτη» ( Αθήνα 2008: Ελληνικά Γράμματα, σελ.704) [Επιστημονική Επιμέλεια : Α. Μόζερ, Α. Μπακάκου-Ορφανού, Χ. Χαραλαμπάκης, Δ. Χειλά-Μαρκοπούλου]

Ημερίδα προς τιμήν τού Γ. Μπαμπινιώτη

«Ο κόσμος των κειμένων / The World of Texts», 26 Mαΐου 2006, Αίθουσα Τελετών Πανεπιστημίου Αθηνών. Οργάνωση: Τομέας Γλωσσολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών + Κέντρο Ελληνικών Σπουδών, King’s College London
Oμιλητές: Michael Bamberg (Clark University), Mike Baynham (Leeds University), Shoshana Blum-Kulka (Hebrew University), Malcolm Coulthard (Aston University), Ben Rampton (King’s Gollege), Michael Toolan (Birmingham University), Jef Verschueren (Antwerp University).