ενέργεια

< αρχ. ἐνέργεια [ήδη τον 4ο αι. π.Χ. στον Αριστοτέλη] < ἐνεργ(ός) (βλ.λ.) + παραγ. τέρμα -εια. Τη λ. έχουν δανειστεί πολλές γλώσσες (κυρ. με αφετηρία το υστλατ. energīa και κατόπιν τον γαλλ. τύπο), π.χ. αγγλ. energy, γαλλ. énergie, γερμ. Energie κ.ά.

ΕΤΥΜ. ΠΕΔΙΟ

ενεργει-ακός.

ΣΥΝΘ. ενεργειο-: ενεργειο-κρατία, ενεργειο-βόρος κ.ά.

-ενέργεια: ραδι-ενέργεια, ακτιν-ενέργεια κ.ά.

04ενέργεια 1 (π.χ. έκανε συγκεκριμένες ~ για την επίλυση τού προβλήματος) πράξη, δράση, κίνηση, δραστηριότητα, προσπάθεια, έργο ΑΝΤ. αδράνεια, απραξία, ακινησία || αργία, παύση, νέκρα (οικ. – εκφραστ.) 2 (π.χ. η ~ τού φαρμάκου) επενέργεια, επίδραση, δράση, επήρεια, δραστικότητα 3 (π.χ. άνθρωπος με υψηλά αποθέματα ενέργειας) ενεργητικότητα, κινητικότητα, ζωντάνια ΑΝΤ. παθητικότητα, νωθρότητα, αδράνεια

 ενέργεια – πράξη – δράση – δραστηριότητα

H λέξη ενέργεια υπήρξε, ήδη από την αρχαία γλώσσα, ιδιαίτερα σημαντική και σύνθετη έννοια. Eννοιολογικά αντιπαρατέθηκε σε μια σειρά από γλωσσικές σημασίες: ως δράση και δραστηριότητα, που οδηγεί σε πράξεις, αντιτέθηκε προς την απλή συνήθεια, που αναστέλλει τη δράση (ενέργεια : έξις)· ως δυναμική διαδικασία, που προηγείται και προϋποθέτει κάθε μορφή δράσης, αντιτέθηκε στη σημασία τής ήδη συντελεσμένης πράξης (ενέργεια : έργον)· ως πραγματική δραστηριότητα και δράση, που οδηγεί σε πράξη, αντιτέθηκε στην απλή δυνατότητα για δράση (δυνάμει : ενεργεία)· ως εν εξελίξει δράση αντιτέθηκε στην ολοκληρωμένη δράση (ενέργεια : εντελέχεια). Mε αυτή τη σημασιολογική ιστορία η λέξη ενέργεια στην προσεκτική χρήση της διαφέρει από τη λέξη πράξη. H ενέργεια είναι δράση θεωρούμενη από την πλευρά τής εξέλιξής της, τής δυναμικής εκδίπλωσής της, ενώ στη λέξη πράξη η σημασία εστιάζεται στην ολοκληρωμένη, τη συντελεσμένη δράση που αποτελεί πια έργο, αποτέλεσμα. Σήμερα, η διαφορά ενέργειας και πράξης τείνει να είναι ό,τι παλαιότερα η διαφορά ενέργειας και έργου, δράσης και συντελεσμένου γεγονότος. Tέλος, η λέξη δράση έχει περιληπτική έννοια και δηλώνει το σύνολο των πράξεων που πραγματοποιεί κάποιος σε συγκεκριμένο χώρο («πεδίο δράσεως»). Έτσι μιλάμε για εθνική, κοινωνική, φιλανθρωπική κ.λπ. δράση. H έννοια τού συνόλου ενεργειών ενυπάρχει και στη λέξη δραστηριότητα, η οποία έχει επίσης περιληπτική έννοια. H διαφορά –λεπτή διαφορά– είναι ότι η δράση αναφέρεται σε σειρά πράξεων, ενώ η δραστηριότητα σε σειρά ενεργειών.

Εκτύπωση Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο